WWS #015 · Wydanie II · 1878 · 3 minut czytania
Światło na Tłomackiem. Wieczór, w którym Cylkow przemówił po polsku
Podczas otwarcia Wielkiej Synagogi 26 września 1878 roku rabin Izaak Cylkow przemówił po polsku. Uroczystość opisał dwa dni później „Tygodnik Illustrowany”.
Opublikowano:
O siódmej wieczorem 26 września 1878 roku otwarto drzwi nowej synagogi na Tłomackiem. W uroczystym pochodzie, przy śpiewie hymnów, wniesiono do arki rodały, czyli zwoje Tory. Zapalono wieczne światło. Następnie rabin Izaak Cylkow przemówił do zebranych po polsku.123
Na uroczystość przyszli przedstawiciele władz, inteligencji i prasy, ludzie różnych stanów i wyznań. Wśród gości byli Paweł Kotzebue, rosyjski generał-gubernator Warszawy, i Sokrates Starynkiewicz, prezydent miasta. Komitet budowy zadbał, by otwarcie domu modlitwy stało się również uroczystością obywatelską. W ocenie kronikarza „Tygodnika Illustrowanego” starania te się powiodły.12
Mowa po polsku
Gazeta opisała wydarzenie dwa dni później, w sobotnim numerze z 28 września. Kaznodzieja widział w spotkaniu ludzi różnych wyznań zapowiedź ich przyszłego zbliżenia. Mówił o wspólnej ziemi i o nadziei, że jej mieszkańcy połączą się ze sobą jako obywatele. „Tygodnik” streścił wystąpienie, a nie podał jego pełnego brzmienia. Życzliwy sprawozdawca dołączył własne pragnienie, aby ta zapowiedź spełniła się jak najprędzej.1
Kronikarz wiązał zapalone światło z oświatą. Sam pisał o społeczności żydowskiej z protekcjonalną wyższością i wyrażał nadzieję, że dotrze do niej oświata.1
Żydowski Instytut Historyczny zwraca uwagę na zachowanie urzędników podczas polskiego przemówienia. Brak ich reakcji odczytano jako nieformalne przyzwolenie na wygłaszanie kazań w tym języku.2
.jpg){kind=link}
Pamiątka w archiwum
Na zakończenie zabrzmiał rosyjski hymn państwowy „Boże, cara chroń!”, skomponowany przez Aleksieja Lwowa.14 Podpisano też akt przeznaczony do archiwum synagogi. Dwa dni później „Tygodnik Illustrowany” opowiedział warszawiakom o tej uroczystości. W streszczeniu przemówienia Cylkowa znalazła się nadzieja, że mieszkańcy jednej ziemi zdołają się do siebie zbliżyć.1
Footnotes
-
„Kronika tygodniowa”, Tygodnik Illustrowany, nr 144, 28 IX 1878, s. 194, środkowa kolumna. Oryginalny skan 196; w udostępnionym wyciągu PDF s. 2. Relacja współczesna, anonimowa. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6
-
Żydowski Instytut Historyczny, „Otwarcie Wielkiej Synagogi w Warszawie”, sekcja „Otwarcie Wielkiej Synagogi w Warszawie”. Opracowanie instytucjonalne potwierdzające datę, nazwiska i późniejszą interpretację braku reakcji władz. ↩ ↩2 ↩3
-
Tygodnik Illustrowany, nr 144, 28 IX 1878, s. 193 i 204, winieta skanu 195 oraz rycina i podpis skanu 206; wyciąg PDF s. 1 i 3. Numeracja dotyczy kart oryginalnego DjVu; przeglądarki DjVu mogą nie obsługiwać fragmentu
#page. ↩ -
Stanford University Libraries, „A national anthem for Emperor Nicholas I”, o hymnie skomponowanym przez Aleksieja Lwowa w 1833 roku. ↩